Przejdź do treści

Jak obserwować ptaki zimą w Gdańsku: gdzie iść, kiedy i jaki sprzęt zabrać

Wybierz Gdańsk Rozrywka, Porady

Łabędzie, kaczki i czaple na kamieniach w Bałtyku zimą, obserwacja ptaków nad Zatoką Gdańską

Zimą ptaki w Gdańsku najlepiej obserwować nad wodą: przy ujściu Wisły i na Wyspie Sobieszewskiej, na molo w Brzeźnie i wzdłuż plaż nad Zatoką Gdańską, a także nad Motławą i stawami w parkach. Najlepsza pora to rano, w pierwszych godzinach po wschodzie słońca, i dni z niewielkim wiatrem. Wystarczy lornetka o powiększeniu 8 lub 10 razy, ciepłe ubranie warstwowe, termos i atlas ptaków lub aplikacja do rozpoznawania gatunków. Zimą nad Bałtyk przylatują kaczki morskie i nury z północy, których latem w Polsce nie zobaczysz.

Obserwacja ptaków to zajęcie, które nie wymaga drogiego sprzętu, kondycji ani rezerwacji. Dla wielu osób to po prostu dobry pretekst do zimowego spaceru, który ma cel, a dla rodzin z dziećmi sposób na naukę przyrody w terenie.

Gdzie iść na obserwacje w Gdańsku

  • Ujście Wisły i Wyspa Sobieszewska. Na wschodnim krańcu Gdańska znajdują się rezerwaty przyrody chroniące ptaki, w tym Ptasi Raj i ujście Wisły Śmiałej oraz Przekopu. Na mieliznach zimą odpoczywają mewy, kormorany, łabędzie i kaczki, a czasem pojawiają się foki. Trzymaj się wyznaczonych ścieżek i platform widokowych.
  • Molo w Brzeźnie i plaże od Jelitkowa po Stogi. Z mola widać ptaki pływające dalej od brzegu: kaczki morskie, perkozy, nury. W spokojne dni zbierają się w duże stada.
  • Motława, kanały i Martwa Wisła. W centrum miasta łatwo zobaczyć łabędzie, krzyżówki, łyski i mewy, a przy odrobinie szczęścia zimorodka.
  • Parki i lasy oliwskie. Tu obserwujesz ptaki leśne i parkowe: sikory, kowaliki, dzięcioły, gile i jemiołuszki, które zimą przylatują na owoce jarzębiny.

Dojazd na Wyspę Sobieszewską zimą warto zaplanować wcześniej, bo autobusy kursują tam rzadziej niż w sezonie letnim. Inne pomysły na zimowe wypady po mieście znajdziesz w tekście o tym, co robić w Gdańsku zimą poza plażą.

Jakie ptaki zobaczysz zimą nad Zatoką Gdańską

Grupa ptakówPrzykładowe gatunkiGdzie szukać
Kaczki morskieLodówka, uhla, ogorzałka, gągołMorze przy molo i plażach, ujście Wisły
Nury i perkozyNur rdzawoszyi, perkoz dwuczubyOtwarte morze przy spokojnej pogodzie
MewyMewa srebrzysta, śmieszka, mewa siwaPlaże, porty, kanały w centrum
Ptaki wodne miejskieŁabędź niemy, krzyżówka, łyska, kormoranMotława, Martwa Wisła, stawy
Ptaki leśne i parkoweSikory, kowalik, dzięcioł duży, gil, jemiołuszkaPark Oliwski, lasy, ogródki działkowe

Lista zmienia się z roku na rok i zależy od pogody. Przy ostrej zimie, gdy zamarzają jeziora w głębi lądu, nad morzem zbiera się więcej ptaków wodnych.

Sprzęt i ubranie na zimowe obserwacje

  1. Lornetka. Najbardziej uniwersalne są modele 8x42 lub 10x42. Większe powiększenie trudniej utrzymać bez drgań, a ptaki na morzu i tak są daleko, więc przyda się stabilne oparcie, na przykład barierka mola.
  2. Luneta na statywie to sprzęt dla zaawansowanych, który pozwala rozpoznać kaczki pływające kilkaset metrów od brzegu.
  3. Atlas lub aplikacja. Aplikacje rozpoznające ptaki po zdjęciu lub głosie pomagają na początek, ale warto sprawdzać ich podpowiedzi w atlasie.
  4. Ubranie warstwowe. Nad morzem wieje mocniej niż w mieście, a podczas obserwacji stoisz w miejscu. Czapka, rękawiczki z odkrywanymi palcami, ciepłe buty i wiatroszczelna kurtka to podstawa.
  5. Termos z ciepłym napojem i notes do zapisywania obserwacji.

Jeśli chcesz robić zdjęcia, telefon przyłożony do okularu lornetki da czasem zaskakująco dobry efekt. Więcej o fotografowaniu telefonem przeczytasz w tekście o konkursie fotograficznym z telefonami.

Jak zacząć, jeśli nigdy tego nie robiłeś

Na pierwszy raz wybierz łatwe miejsce, na przykład bulwary nad Motławą lub park, gdzie ptaki są przyzwyczajone do ludzi i widać je z bliska. Naucz się rozpoznawać kilka pospolitych gatunków, zanim zaczniesz szukać rzadkości na morzu. Zwracaj uwagę nie tylko na kolor, ale też na sylwetkę, sposób pływania i nurkowania oraz zachowanie w stadzie, bo zimą wiele kaczek ma mniej wyraziste upierzenie.

Dobrym pomysłem jest dołączenie do wspólnych obserwacji organizowanych przez organizacje przyrodnicze i koła ornitologiczne. Doświadczeni obserwatorzy chętnie pokazują, gdzie patrzeć i na co zwracać uwagę, a często mają lunety, przez które można zobaczyć ptaki daleko na morzu. Swoje obserwacje możesz też zapisywać w ogólnodostępnych bazach internetowych. W ten sposób pomagasz naukowcom śledzić liczebność i rozmieszczenie zimujących ptaków.

Z dziećmi planuj krótsze wyjścia, najlepiej połączone z ciepłym napojem w kawiarni i prostą grą: kto pierwszy wypatrzy łabędzia, kormorana czy ptaka z czerwonym dziobem.

Zasady, o których trzeba pamiętać

Zimą ptaki mają mało pokarmu i muszą oszczędzać energię. Każde spłoszenie stada to dla nich realna strata sił. Dlatego obserwuj z odległości, nie podchodź do ptaków odpoczywających na plaży, trzymaj psa na smyczy i nie używaj odtwarzania głosów ptaków, żeby je przywabić. W rezerwatach przyrody poruszaj się wyłącznie po wyznaczonych ścieżkach.

Nie karm ptaków wodnych chlebem. Szkodzi im i zanieczyszcza wodę. Jeśli chcesz pomóc, wybierz odpowiedni pokarm, na przykład ziarno dla kaczek lub pokrojone warzywa, i podawaj go z umiarem. Gdy zobaczysz ptaka rannego lub oblepionego ropą, nie próbuj łapać go samodzielnie, tylko powiadom straż miejską lub ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt.

Na wietrznej plaży i molo zachowaj też ostrożność wobec samego morza. Zimowe sztormy potrafią zalać plażę i podmyć wydmy, o czym piszemy w poradniku, jak bezpiecznie spacerować brzegiem morza podczas sztormów. Najlepsze obserwacje i tak zdarzają się w spokojne, mroźne poranki, kiedy morze jest gładkie, a stada kaczek widać aż po horyzont.

Przeczytaj także